Mọi dịch vụ hóa chất đều thay đổi cấu trúc bên trong sợi tóc, nên mọi thông số — cách pha, thời gian, cách xả — đều phải lấy từ nhãn sản phẩm và hướng dẫn của nhà sản xuất mà bạn đang cầm trên tay, chứ không phải từ trí nhớ hay từ một công thức nghe được trong tiệm. Đề thi kiểm tra bạn có hiểu nguyên lý và quy trình an toàn hay không, chứ không bắt bạn học thuộc con số.
Ba yếu tố mô tả một màu tóc: cấp độ (level) cho biết màu sáng hay tối, tông (tone) cho biết màu ấm hay lạnh, và độ đậm (intensity) cho biết tông đó mạnh tới đâu. Vòng màu giải thích vì sao một tông xanh dương trung hòa được sắc cam, và một tông tím trung hòa được sắc vàng — đó chính là nguyên lý của toner khử vàng.
Thuốc tẩy (lightener) phân hủy sắc tố tự nhiên. Tóc đi qua các giai đoạn màu nối tiếp nhau, từ đỏ sang cam rồi sang vàng — bạn dừng ở giai đoạn cần thiết cho màu đích, chứ không tẩy tới mức trắng theo phản xạ. Toner đặt lên nền đã tẩy để chỉnh tông. Tẩy quá đà là nguyên nhân hàng đầu của tóc mất đàn hồi và gãy ngang.
Uốn nguội (permanent wave) làm đứt rồi nối lại các liên kết trong lớp vỏ: thuốc uốn làm mềm và định hình theo lô, sau đó thuốc hãm (neutralizer) tái tạo liên kết ở hình dạng mới. Bỏ bước hãm hoặc hãm không đủ là hỏng cả dịch vụ. Duỗi tóc làm điều ngược lại: làm thẳng sợi tóc. Thuốc duỗi gốc kiềm mạnh hơn và thường cần kem bảo vệ da đầu (protective base cream); thuốc duỗi gốc thio nhẹ hơn. Không bao giờ chồng một dịch vụ uốn lên tóc đã duỗi bằng hóa chất khác loại — nguy cơ gãy rất cao.
Trước dịch vụ nhuộm bằng thuốc oxy hóa, nhà sản xuất yêu cầu kiểm tra dị ứng (patch test) trên vùng da nhỏ. Trước khi làm toàn đầu, kiểm tra sợi (strand test) cho bạn biết màu ra sao và tóc chịu được không. Với tóc nghi ngờ đã yếu, kiểm tra độ đàn hồi là bước quyết định làm hay không làm. Mọi kết quả này, cùng sản phẩm đã dùng, phải được ghi vào hồ sơ khách hàng (client record card): đó vừa là chất lượng dịch vụ, vừa là bằng chứng của bạn nếu có khiếu nại.
Mang găng tay, giữ tiệm thông thoáng, đậy kín chai lọ, ghi nhãn mọi bình chiết, không trộn sản phẩm của các hãng khác nhau, và luôn có sẵn bảng dữ liệu an toàn của sản phẩm trong tiệm. Nếu hóa chất bắn vào mắt khách, xả nước sạch ngay lập tức và yêu cầu hỗ trợ y tế.
1. Ba màu cơ bản trong lý thuyết màu tóc là những màu nào?
Đỏ, vàng và xanh lam là ba màu cơ bản, chúng không tạo ra được bằng cách trộn màu khác. Cam, xanh lục và tím là màu thứ cấp; trắng, đen và xám là sắc độ; còn nâu và đồng là tông màu thương mại. Milady dựng toàn bộ lý thuyết màu tóc trên vòng tròn màu bắt đầu từ ba màu này. Không nắm ba màu cơ bản thì không thể hiểu vì sao một tông màu bị trung hòa.
2. Màu nào nằm đối diện màu cam trên vòng tròn màu?
Xanh lam nằm đối diện cam trên vòng tròn màu, nên nó là màu dùng để trung hòa tông cam không mong muốn. Đỏ và vàng nằm cạnh cam chứ không đối diện, còn xanh lục đối diện với đỏ. Milady dùng đúng cặp đối diện này để giải thích nguyên tắc trung hòa. Đây là kiến thức nền của mọi việc chỉnh tông màu sau khi nâng sáng.
3. Màu nào được dùng để trung hòa tông vàng không mong muốn?
Tím nằm đối diện vàng trên vòng tròn màu, nên nó là màu trung hòa tông vàng. Xanh lam trung hòa cam, xanh lục trung hòa đỏ, còn cam là màu thứ cấp chứ không phải màu trung hòa của vàng. Milady liên hệ ba cặp đối diện này với ba tông không mong muốn hay gặp nhất. Đây là lý do dầu gội tím tồn tại trên kệ của mọi tiệm.
4. Độ sáng tối của một màu tóc được gọi bằng thuật ngữ nào?
Cấp độ mô tả tóc sáng hay tối, và nó là trục đầu tiên khi bạn đọc một công thức màu. Tông màu nói về sắc thái ấm lạnh, độ đậm nói về sức mạnh của tông, còn nền tóc là điểm xuất phát. Milady dùng ba khái niệm cấp độ, tông và độ đậm để mô tả mọi màu tóc. Nhầm cấp độ với tông là lỗi làm sai công thức ngay từ dòng đầu.
5. Sắc tố nền lộ ra khi nâng sáng tóc được gọi là gì?
Khi nâng sáng, sắc tố tối bị phá trước và phần sắc tố ấm còn lại chính là nền phơi bày, thường đi từ đỏ sang cam rồi vàng. Toner là sản phẩm chỉnh tông, thuốc trợ nhuộm là chất kích hoạt, còn cấp độ nền là điểm xuất phát. Milady mô tả chuỗi nền phơi bày này trong phần nâng sáng. Hiểu chuỗi đó là hiểu vì sao tóc tối luôn ngả cam khi tẩy dở dang.
6. Thuốc nhuộm tạm thời khác thuốc nhuộm vĩnh viễn ở điểm nào?
Thuốc nhuộm tạm thời phủ trên bề mặt sợi tóc và trôi đi sau một hoặc vài lần gội. Đi vào lớp vỏ và cần thuốc trợ nhuộm là đặc điểm của thuốc vĩnh viễn, và không có giới hạn về tóc đã qua hóa chất. Nhãn sản phẩm phân loại rõ theo độ bền của màu. Chọn đúng nhóm thuốc là quyết định đầu tiên của mọi dịch vụ màu.
7. Thuốc nhuộm bán vĩnh viễn hoạt động ra sao?
Thuốc bán vĩnh viễn thấm một phần vào lớp vỏ nên màu bền hơn loại tạm thời nhưng vẫn nhạt dần qua các lần gội. Phá sắc tố tự nhiên là việc của thuốc vĩnh viễn kèm thuốc trợ nhuộm, trôi ngay lần đầu là loại tạm thời, và lõi tóc không tham gia vào màu. Nhãn sản phẩm ghi rõ số lần gội mà màu dự kiến giữ được. Đây là nhóm thuốc hay dùng cho khách muốn thử màu mà chưa muốn cam kết.
8. Vì sao thuốc nhuộm vĩnh viễn cần được trộn với thuốc trợ nhuộm?
Thuốc trợ nhuộm vừa giúp mở lớp vảy biểu bì vừa kích hoạt phản ứng oxy hóa cần cho việc phá sắc tố cũ và hình thành sắc tố mới. Mùi, độ loãng hay chuyện bám găng tay đều không phải chức năng của nó. Hướng dẫn của nhà sản xuất ghi rõ tỷ lệ trộn cho từng loại thuốc. Trộn sai tỷ lệ là cách chắc chắn để không đạt được màu trong công thức.
9. Thuốc tẩy tóc làm gì với sắc tố tự nhiên trong lớp vỏ?
Thuốc tẩy oxy hóa và phá dần sắc tố tự nhiên, nên tóc đi qua chuỗi nền phơi bày từ đỏ tới cam rồi vàng. Nó không phủ bề mặt, không thêm sắc tố và không làm dày lớp biểu bì. Milady mô tả cơ chế phá sắc tố này trong phần nâng sáng. Đây là dịch vụ gây tổn thương lớp vỏ nhiều nhất trong toàn bộ nghề.
10. Vì sao phải theo dõi liên tục trong suốt thời gian tẩy tóc?
Tốc độ nâng sáng phụ thuộc vào độ xốp, kết cấu và lịch sử hóa chất, nên nó khác nhau ở mỗi mái tóc và ở từng vùng. Thuốc không đông cứng, không mất tác dụng sau vài phút, và không có quy định về việc ở cạnh khách. Hướng dẫn của nhà sản xuất yêu cầu kiểm tra bằng mắt theo chu kỳ ngắn. Bỏ mặt một mái tóc đang tẩy là cách phổ biến nhất để làm gãy nó.
11. Tóc khách đã đạt tông vàng nhạt nhưng vẫn chưa đủ sáng như ảnh mẫu. Bạn làm gì?
Khi tóc đã tới giới hạn chịu đựng, dừng lại và hẹn buổi sau là cách duy nhất giữ được mái tóc. Tẩy tiếp bất chấp, trộn mẻ mạnh hơn hay tẩy lại ngay trong cùng buổi đều dẫn tới gãy hàng loạt. Hướng dẫn của nhà sản xuất thuốc tẩy luôn có phần về giới hạn nâng sáng trong một lần. Một mái tóc gãy không có công thức nào cứu được.
12. Toner dùng để làm gì sau khi tẩy tóc?
Toner chỉnh tông màu còn lại sau khi tẩy, thường bằng cách trung hòa phần nền ấm không mong muốn. Nó không nâng sáng thêm, không phục hồi cấu trúc và không phải sản phẩm làm sạch. Nhãn sản phẩm ghi rõ toner dành cho nền nào. Chọn toner mà không đọc nền phơi bày là chọn màu bằng cách đoán.
13. Sau khi tẩy, tóc khách còn nền cam rõ. Toner tông nào hợp lý nhất?
Xanh lam đối diện cam trên vòng tròn màu nên nó là tông trung hòa đúng cho nền cam. Tím dành cho nền vàng, còn đỏ và vàng đều cộng thêm vào phần ấm thay vì triệt tiêu nó. Milady dùng đúng nguyên tắc cặp đối diện này để chọn toner. Đọc đúng nền phơi bày là điều kiện để chọn đúng toner.
14. Phép thử dị ứng trước khi nhuộm được làm ở đâu?
Phép thử dị ứng được làm trên một vùng da nhỏ, thường ở mặt trong khuỷu tay hoặc sau vành tai, và phải thực hiện trước dịch vụ theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Thử trên lọn tóc là phép thử sợi, thử trên tay thợ không nói gì về khách, và không ai thử trên toàn bộ da đầu. Đây là phép thử mà nhà sản xuất thuốc nhuộm luôn yêu cầu. Bỏ qua nó là rủi ro pháp lý lớn nhất của một dịch vụ màu.
15. Phép thử dị ứng khác phép thử sợi ở điểm nào?
Thử dị ứng đo phản ứng của da với thuốc, còn thử sợi cho biết thuốc sẽ cho ra màu gì và mất bao lâu trên chính mái tóc đó. Cả hai đều làm trước dịch vụ, cả hai đều do người thợ chỉ dẫn, và không phép nào phụ thuộc vào độ dài tóc. Hướng dẫn của nhà sản xuất mô tả riêng từng phép thử. Hai phép thử trả lời hai câu hỏi khác nhau nên không thay thế nhau.
16. Khách nói họ đã nhuộm nhiều lần và không cần thử dị ứng. Bạn nên làm gì?
Mẫn cảm với một thành phần có thể xuất hiện sau nhiều lần dùng bình thường, nên tiền sử tốt không thay thế được phép thử. Bỏ qua phép thử, kể cả khi có ghi chú trong hồ sơ, không loại bỏ được rủi ro cho khách. Hướng dẫn của nhà sản xuất thuốc nhuộm yêu cầu phép thử này trước mỗi lần dùng. Đây là chỗ mà chiều lòng khách có thể trở thành sai lầm nghiêm trọng.
17. Phép thử sợi tóc cho bạn biết những gì?
Phép thử sợi cho biết kết quả màu và thời gian xử lý thực tế trên chính mái tóc đó, trước khi bạn cam kết làm toàn đầu. Phản ứng dị ứng là việc của phép thử da, còn lượng tóc rụng và đường kính sợi là hai chỉ số khác. Hướng dẫn của nhà sản xuất mô tả cách lấy lọn thử ở vùng khuất. Mười phút thử sợi thay được cho ba giờ sửa lỗi.
18. Uốn nguội (cold wave) làm thay đổi điều gì trong sợi tóc?
Uốn nguội phá liên kết disulfide rồi nối lại chúng theo hình dạng mới do lô uốn quy định. Nó không bóc lớp biểu bì, không phá sắc tố và không tác động tới lõi tóc. Milady giải thích toàn bộ dịch vụ uốn bằng cơ chế phá và nối lại liên kết này. Đây là lý do uốn tóc là dịch vụ vĩnh viễn còn sấy tạo kiểu thì không.
19. Bước hãm thuốc (neutralizing) trong dịch vụ uốn có vai trò gì?
Bước hãm thuốc nối lại liên kết disulfide theo hình dạng mới và chấm dứt phản ứng của thuốc uốn, nên nó quyết định kết quả cuối cùng. Nó không phải bước làm sạch, không bổ sung sắc tố và không mở vảy biểu bì. Hướng dẫn của nhà sản xuất ghi rõ thời gian của bước hãm. Bỏ ngắn bước hãm là cách làm lọn xoăn rơi ngay trong tuần đầu.
20. Đường kính lô uốn quyết định điều gì?
Đường kính lô uốn quyết định độ chặt của lọn xoăn: lô nhỏ cho lọn chặt, lô lớn cho sóng mềm. Thời gian xử lý do thuốc và tình trạng tóc quyết định, dịch vụ uốn không đổi cấp độ màu, và không dịch vụ nào làm mọc thêm tóc. Milady liên hệ trực tiếp đường kính lô với kết quả xoăn. Chọn lô là quyết định thẩm mỹ quan trọng nhất của một dịch vụ uốn.
21. Thuốc duỗi kiềm và thuốc duỗi gốc thio khác nhau ở điểm nào cơ bản?
Hai loại thuốc duỗi thuộc hai họ hóa chất khác nhau, và chồng loại này lên tóc đã xử lý bằng loại kia gây hư tổn nặng. Chúng không thay thế nhau được, khác biệt không nằm ở mùi hay ở màu của kem. Hướng dẫn của nhà sản xuất luôn cảnh báo về việc chồng hai họ thuốc. Hỏi khách đã duỗi bằng loại nào là câu hỏi bắt buộc trước dịch vụ.
22. Vì sao phải bảo vệ da đầu trước khi thoa thuốc duỗi?
Thuốc duỗi gây kích ứng mạnh khi tiếp xúc trực tiếp với da đầu, nên lớp kem bảo vệ là bước bắt buộc. Da đầu không hút mất thuốc của tóc, thuốc không ảnh hưởng tới tốc độ mọc, và quy định không quy định chi tiết từng bước kỹ thuật. Hướng dẫn của nhà sản xuất mô tả rõ bước thoa kem bảo vệ. Đây là bước hay bị bỏ khi thợ vội và cũng là bước hay dẫn tới khiếu nại nhất.
23. Khách nói họ đã duỗi tóc ở tiệm khác nhưng không nhớ loại thuốc. Bạn làm gì?
Khi lịch sử hóa chất không rõ, phép thử sợi trên một lọn khuất là cách duy nhất biết được tóc sẽ phản ứng ra sao. Duỗi lại theo thói quen hoặc bằng loại mạnh nhất là đánh cược với một mái tóc, còn từ chối vĩnh viễn là phản ứng thái quá. Hướng dẫn của nhà sản xuất luôn khuyến nghị thử sợi khi nền không rõ. Không biết không phải lý do để đoán, mà là lý do để thử.
24. Hồ sơ của một dịch vụ hóa chất nên ghi lại những gì?
Sản phẩm, tỷ lệ trộn, thời gian xử lý, kết quả và phản ứng của tóc là năm thông tin cho phép lặp lại hoặc tránh lặp lại một kết quả. Số tiền, tên màu hay tên thợ là thông tin quản lý chứ không phải thông số kỹ thuật. Hướng dẫn của nhà sản xuất thường yêu cầu ghi lại thời gian thực tế. Cuốn hồ sơ là thứ duy nhất còn lại khi trí nhớ đã mờ đi.
25. Thuốc nhuộm bắn vào mắt khách trong lúc bạn đang thoa. Việc phải làm ngay là gì?
Rửa mắt ngay bằng nhiều nước sạch rồi làm theo phần sơ cứu ghi trên nhãn sản phẩm và bảng dữ liệu an toàn là quy trình đúng. Lau khô, nhỏ dầu dưỡng hay bảo khách chờ đều làm chậm việc pha loãng hóa chất. Bảng dữ liệu an toàn của mỗi sản phẩm có phần sơ cứu riêng cho mắt. Biết chỗ để bảng dữ liệu an toàn trước khi cần tới nó là điều bắt buộc.
26. Da đầu khách đỏ rát ngay sau khi bạn thoa thuốc. Bạn làm gì?
Đỏ rát là dấu hiệu kích ứng, nên xả sạch ngay, quan sát và ghi lại là ba việc phải làm. Chờ thêm, thoa kem chồng lên hay giữ đủ thời gian công thức đều kéo dài phơi nhiễm. Bảng dữ liệu an toàn và nhãn sản phẩm có phần xử lý khi có phản ứng. Cảm giác rát không bao giờ là dấu hiệu của một dịch vụ đang diễn ra tốt.
27. Vì sao thợ phải đeo găng tay khi làm dịch vụ hóa chất?
Tiếp xúc lặp lại với hóa chất là nguyên nhân của viêm da nghề nghiệp, một trong những bệnh nghề phổ biến nhất của ngành. Găng tay không nhằm cầm cọ chắc hơn, không bảo vệ quần áo khách, và quy định gắn với dịch vụ chứ không phải với cả ca làm. Bảng dữ liệu an toàn của sản phẩm ghi rõ trang bị bảo hộ cần dùng. Đôi tay là công cụ kiếm sống của bạn, không phải là thứ để thử độ bền.
28. Vì sao một số dịch vụ hóa chất yêu cầu không gội đầu ngay trước đó?
Lớp dầu tự nhiên trên da đầu là hàng rào bảo vệ trong một số dịch vụ, đặc biệt là duỗi tóc, nên nhà sản xuất yêu cầu không gội ngay trước. Tóc mới gội vẫn ăn thuốc, độ đàn hồi không giảm vì gội, và không có quy định pháp lý nào như vậy. Hướng dẫn của nhà sản xuất là căn cứ duy nhất cho quyết định này. Đọc hướng dẫn trước khi lên lịch hẹn tránh được một buổi làm phải hủy.
29. Vì sao tóc tối màu khó nâng lên tông sáng lạnh trong một lần?
Tóc tối màu chứa nhiều sắc tố nên sau khi nâng sáng vẫn còn rất nhiều nền ấm, và phải đi qua nhiều bước mới tới được tông sáng lạnh. Độ xốp, lượng keratin và lớp lõi không phải nguyên nhân chính. Milady mô tả chuỗi nền phơi bày để giải thích điều này. Hứa một tông sáng lạnh trong một buổi là lời hứa hay dẫn tới hư tổn.
30. Tông màu ấm gồm những sắc thái nào?
Vàng, cam, đỏ và đồng là các sắc thái ấm, còn xanh lam, xanh lục và tím thuộc nhóm lạnh. Trắng, xám, đen là sắc độ, còn nâu, be và ghi là các tông trung tính. Milady dùng cách phân nhóm này để mô tả kết quả mong muốn với khách. Phân biệt ấm và lạnh là ngôn ngữ chung giữa bạn và khách khi bàn về màu.
31. Khách muốn phủ tóc bạc nhưng không muốn đổi hẳn màu tự nhiên. Nhóm thuốc nào hợp lý?
Một loại thuốc phủ bạc chọn theo đúng cấp độ nền cho kết quả gần với màu tự nhiên nhất mà vẫn phủ được phần bạc. Tẩy sẽ đổi hẳn màu, thuốc tạm thời trôi ngay, còn toner không được thiết kế để phủ bạc bền. Hướng dẫn của nhà sản xuất có phần riêng về tỷ lệ phủ bạc. Chọn đúng nhóm sản phẩm giải quyết được yêu cầu tưởng như mâu thuẫn của khách.
32. Lọn tóc dùng cho phép thử sợi nên lấy ở đâu?
Lọn thử được lấy ở vùng khuất để một kết quả không như ý cũng không lộ ra trên mái tóc của khách. Đường ngôi phía trước là chỗ dễ nhìn thấy nhất, phần ngọn không đại diện cho cả mái tóc, và vùng thái dương cũng không phải nơi tiêu chuẩn. Hướng dẫn của nhà sản xuất mô tả cách lấy lọn thử. Một phép thử làm ở chỗ dễ thấy chính là một rủi ro thêm vào.
33. Khi nào không nên làm dịch vụ uốn cho khách?
Mất độ đàn hồi nghĩa là lớp vỏ đã tổn thương, và da đầu đang có vết thương thì không được tiếp xúc với thuốc uốn, nên cả hai đều là chống chỉ định. Lịch sử uốn từ vài năm trước, độ dày tóc hay mong muốn lọn chặt hơn đều không phải lý do từ chối. Quy định vệ sinh của 16 TAC chương 83 cấm dịch vụ trên da đang tổn thương. Phép thử đàn hồi là bước bắt buộc trước mọi dịch vụ uốn.
34. Kết quả màu của khách lên loang lổ giữa phần chân tóc và phần ngọn. Nguyên nhân khả dĩ nhất là gì?
Chân tóc và ngọn thường khác nhau về độ xốp và về lịch sử hóa chất, nên chúng lên màu ở tốc độ khác nhau nếu bạn thoa cùng lúc. Lượng thuốc, thời điểm gội đầu hay nhiệt độ phòng không giải thích được kiểu loang này. Hướng dẫn của nhà sản xuất thường yêu cầu thoa phần ngọn trước rồi mới tới chân tóc. Đọc lại hồ sơ trước khi trộn thuốc là cách phòng ngừa rẻ nhất.
35. Vì sao phòng làm dịch vụ hóa chất cần được thông gió tốt?
Hơi hóa chất tích tụ trong không khí gây hại cho đường hô hấp của cả thợ lẫn khách, nên thông gió là yêu cầu sức khỏe nghề nghiệp. Nó không ảnh hưởng tới tốc độ bám thuốc, không nhằm giữ nhiệt độ, và không có quy định về số cửa sổ. Nguyên tắc thông tin nguy hại của OSHA và quy định vệ sinh của 16 TAC chương 83 đều đề cập tới thông gió. Người thợ hít bầu không khí đó tám giờ mỗi ngày, khách chỉ một giờ.