Một kiểu cắt lặp lại được là một kiểu cắt có hệ thống. Bạn phải kiểm soát cùng lúc bốn thứ: nơi bạn tách tóc, đường bạn lấy làm chuẩn, góc bạn nâng lọn tóc lên và lực bạn kéo lọn tóc. Đổi bất kỳ yếu tố nào trong bốn yếu tố này, hình dáng cuối cùng sẽ đổi theo.
Gần như mọi kiểu tóc đều là biến thể hoặc kết hợp của bốn kiểu nền: cắt bằng (blunt/one-length) giữ toàn bộ độ dài ở một đường; cắt tầng chồng (graduated) tạo một mép có trọng lượng; cắt lớp đều (uniform layers) giữ độ dài như nhau khắp đầu và bám theo hình dáng đầu; cắt lớp dài (long layers) để phần trên ngắn hơn phần dưới, lấy trọng lượng ra khỏi ngọn tóc.
Kéo cắt để tạo đường cắt sạch; kéo tỉa (thinning shears) để lấy bớt độ dày mà không đổi độ dài; tông đơ để cắt sát và làm mờ chân tóc; dao lam (razor) cho mép mềm hơn nhưng chỉ dùng trên tóc ướt, và lưỡi dao là loại dùng một lần. Lược đuôi để chia vùng, lược cắt để giữ lọn. Sau mỗi khách, dụng cụ phải được làm sạch rồi khử trùng; lưỡi tông đơ tháo rời được thì làm sạch tóc vụn rồi khử trùng theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
Tạo kiểu là thay đổi tạm thời hình dạng tóc bằng nước, nhiệt và sản phẩm — khác hẳn dịch vụ hóa chất, vốn thay đổi cấu trúc bên trong sợi tóc. Uốn ngón (finger waving) và pin curl tạo sóng bằng cách định hình tóc ướt rồi để khô. Lô cuốn tạo độ phồng theo hướng bạn cuốn. Sấy tạo kiểu dùng lược tròn và luồng gió có kiểm soát. Máy uốn và máy duỗi làm việc bằng nhiệt: luôn thử nhiệt trên một lọn nhỏ trước, không kẹp gần da đầu, và không dùng dụng cụ nóng trên tóc vừa bị hư tổn nặng.
Tóc giả và tóc nối được hỏi trong phần này ở mức nhận biết loại và cách chăm sóc cơ bản. Còn ba lỗi làm hỏng một buổi cắt thì luôn giống nhau: đường dẫn bị mất nên các lọn sau không còn chuẩn, độ căng thay đổi giữa vùng đỉnh và vùng gáy, và tóc co lại sau khi khô khiến kiểu cắt ngắn hơn dự tính — nhất là với tóc xoăn, nên phải tính trước độ co.
1. Kéo tỉa thưa (thinning shears) khác kéo cắt thường ở điểm nào?
Kéo tỉa thưa có răng trên một hoặc cả hai lưỡi, nên nó chỉ lấy đi một phần tóc trong lọn và giảm khối lượng. Kéo lưỡi trơn là kéo cắt thường, không có giới hạn về tóc khô hay ướt theo kiểu tuyệt đối, và cũng không có quy định về thâm niên. Đề cương kỳ thi của TDLR yêu cầu phân biệt được công dụng của từng loại kéo. Dùng nhầm hai loại kéo là lỗi làm hỏng đường nét ngay từ nhát đầu.
2. Dao cạo tỉa (razor) tạo ra hiệu ứng gì trên đầu lọn tóc?
Dao cạo tạo mặt cắt vát chéo nên đầu lọn tóc mảnh dần và mềm hơn, khác hẳn mặt cắt vuông của kéo. Nó không làm tóc dày lên, không dừng ở lớp biểu bì và không tự gây chẻ ngọn nếu lưỡi sắc và tóc đủ ẩm. Milady mô tả hiệu ứng vát chéo này trong phần kỹ thuật cắt. Chọn dao cạo hay kéo là chọn giữa hai kiểu kết thúc của đường nét.
3. Lưỡi dao cạo tỉa dùng cho khách được xử lý thế nào sau buổi làm?
Lưỡi dao cạo là vật dùng một lần và có thể dính máu, nên nó phải vào hộp đựng vật sắc nhọn ngay sau khi dùng. Khử trùng để dùng lại, lau khô hay ngâm nước xà phòng đều không hợp lệ với một lưỡi dao đã tiếp xúc với khách. Quy định vệ sinh của 16 TAC chương 83 phân biệt rõ vật dùng lại và vật dùng một lần. Phần cán dao thì dùng lại được sau khi làm sạch và khử trùng.
4. Vì sao phải giữ kéo cắt tóc luôn sắc và được tra dầu?
Kéo cùn kéo và bẻ sợi tóc thay vì cắt gọn, để lại đầu tóc dập và dễ chẻ. Cảm nhận thời gian của khách không phải lý do kỹ thuật, không có quy định về độ sắc của kéo, và dầu tra không có tác dụng khử trùng. Đề cương kỳ thi của TDLR đặt việc bảo dưỡng dụng cụ vào phần chuẩn bị. Một cây kéo tốt được bảo dưỡng đúng sống lâu hơn cả sự nghiệp của người dùng nó.
5. Điểm đỉnh (apex) trên đầu là điểm nào?
Điểm đỉnh là điểm cao nhất của đầu, nơi một chiếc lược đặt lên sẽ nằm cân bằng. Điểm giữa gáy, điểm giữa trán và điểm nhô sau đầu đều có tên riêng và nằm ở chỗ khác. Milady dùng hệ điểm chuẩn này làm nền cho toàn bộ phần cắt tóc. Xác định sai điểm đỉnh làm cả hệ phân vùng lệch theo.
6. Vì sao phần tóc quanh điểm nhô sau đầu cần được chú ý khi cắt?
Điểm nhô sau đầu là nơi bề mặt đầu đổi hướng, nên cùng một góc nâng cho ra độ dài khác hẳn ở trên và dưới điểm đó. Tóc không mọc nhanh hơn ở đó, không có giới hạn về dụng cụ và độ xốp cũng không khác. Milady nhấn mạnh vùng này vì nó quyết định dáng của phần sau đầu. Đây là chỗ mà một kiểu cắt hay bị hụt mà thợ mới không hiểu vì sao.
7. Phân vùng (sectioning) trước khi cắt nhằm mục đích gì?
Phân vùng chia mái tóc thành các phần đủ nhỏ để bạn kiểm soát được độ dài và độ đều ở từng chỗ. Hình thức, cảm nhận của khách hay lượng tóc rơi xuống sàn không phải mục đích kỹ thuật. Milady đặt phân vùng ngay trước nhát cắt đầu tiên trong mọi kỹ thuật cơ bản. Bỏ qua bước này là cách nhanh nhất để có một mái tóc lệch mà không tìm ra chỗ sai.
8. Đường dẫn (guideline) trong cắt tóc là gì?
Đường dẫn là lọn tóc chuẩn được cắt trước, và mọi lọn tiếp theo đều được so về đó để giữ độ dài nhất quán. Đường rẽ ngôi, đường viền chân tóc và một đường kẻ trên gương đều không phải khái niệm này. Milady phân biệt đường dẫn cố định và đường dẫn di động trong phần kỹ thuật cắt. Mất đường dẫn giữa chừng là mất luôn khả năng kiểm soát độ dài.
9. Đường dẫn di động (traveling guide) khác đường dẫn cố định ở chỗ nào?
Đường dẫn di động đi theo bạn qua từng lọn, trong khi đường dẫn cố định giữ nguyên một vị trí cho tất cả các lọn. Độ dài tóc, ý muốn của khách hay loại dụng cụ không quyết định loại đường dẫn. Milady gắn đường dẫn cố định với kiểu cắt một độ dài và đường dẫn di động với kiểu tăng tầng. Chọn sai loại đường dẫn cho ra một kiểu cắt hoàn toàn khác với dự định.
10. Góc nâng (elevation) trong cắt tóc là gì?
Góc nâng là góc giữa lọn tóc và bề mặt đầu tại thời điểm cắt, và chính nó quyết định kiểu cắt cho ra bao nhiêu tầng. Góc của lưỡi kéo, độ ngả ghế hay vị trí đứng của bạn là những chuyện khác. Milady xây toàn bộ hệ thống bốn kiểu cắt nền trên khái niệm này. Đây là biến số quan trọng nhất mà thợ mới hay bỏ qua.
11. Cắt ở góc nâng bằng không cho ra kết quả gì?
Góc nâng bằng không, tức tóc để rủ tự nhiên, cho ra kiểu một độ dài với đường nét gọn ở dưới. Tăng tầng cao cần góc nâng lớn, kiểu phồng đều cần góc nâng trung bình, còn chênh lệch trước sau là chuyện của thiết kế chứ không phải của riêng góc nâng. Milady gọi kiểu này là kiểu cắt nền đầu tiên trong bốn kiểu. Đây cũng là kiểu cắt mà mọi lỗi về độ đều đều lộ ra ngay.
12. Vì sao nâng lọn tóc lên cao khi cắt lại tạo ra tầng?
Khi bạn nâng và cắt ngang, các sợi ở xa điểm nâng phải đi một quãng dài hơn để tới lưỡi kéo, nên sau khi thả xuống chúng dài hơn, và chênh lệch đó chính là tầng. Việc nâng không ảnh hưởng tới tốc độ mọc, không kéo giãn vĩnh viễn và không làm mất ẩm. Milady giải thích cơ chế này bằng hình học của lọn tóc. Hiểu được nó là hiểu tại sao cùng một nhát kéo cho hai kết quả khác nhau.
13. Độ căng (tension) khi cắt tóc là gì?
Độ căng là lực kéo bạn giữ lên lọn tóc trước khi cắt, và nó ảnh hưởng trực tiếp tới độ dài còn lại sau khi thả tay. Lực bóp cán kéo, luồng gió máy sấy hay cảm giác của khách không phải khái niệm này. Milady xếp độ căng cạnh góc nâng như hai biến số phải kiểm soát cùng lúc. Độ căng không đều là nguyên nhân âm thầm của một mái tóc lệch.
14. Tóc khách rất xoăn và bạn kéo căng hết cỡ khi cắt. Kết quả sẽ ra sao?
Tóc xoăn co lại rất nhiều khi khô, nên cắt trong trạng thái kéo căng hết cỡ sẽ cho ra một kiểu tóc ngắn hơn dự tính rất nhiều. Lực kéo có ảnh hưởng lớn trên tóc xoăn, nó không làm tóc giãn vĩnh viễn và cũng không duỗi thẳng được sợi tóc. Milady khuyến nghị giảm độ căng và tính tới độ co khi cắt tóc xoăn. Đây là lỗi khiến khách tóc xoăn ngại đổi tiệm.
15. Kiểu cắt một độ dài (blunt cut) có đặc điểm gì?
Kiểu một độ dài cho toàn bộ tóc rơi xuống cùng một đường nét, được cắt ở góc nâng bằng không. Ba mô tả còn lại lần lượt thuộc về kiểu tăng tầng, kiểu cắt chéo và kỹ thuật tỉa thưa. Milady xếp đây là kiểu cắt nền đầu tiên và là nền của mọi kiểu khác. Kiểu này làm mái tóc trông dày nhất vì không sợi nào bị cắt ngắn hơn sợi nào.
16. Kiểu cắt tăng tầng (layered cut) tác động thế nào tới khối lượng tóc?
Cắt tầng làm các sợi có độ dài khác nhau nên khối lượng được phân bố lại và phần dưới nhẹ đi. Nó không tăng khối lượng ở dưới, không liên quan tới màu sắc và không làm giảm số sợi trên da đầu. Milady phân biệt rõ cắt tầng với kỹ thuật tỉa thưa. Cắt tầng đổi dáng, còn tỉa thưa đổi độ dày mà không đổi dáng.
17. Kiểu cắt tăng dần (graduated cut) tạo ra hiệu ứng gì ở phần gáy?
Cắt tăng dần dồn khối lượng lại và tạo một đường chéo có độ dày ở phần gáy, đó là dấu hiệu nhận dạng của kiểu này. Nó không tạo vùng trọc, không làm gáy dài hơn đỉnh và không cho độ dài bằng nhau khắp đầu. Milady xếp nó là kiểu cắt nền thứ ba trong bốn kiểu. Góc nâng thấp và trung bình là công cụ tạo ra hiệu ứng này.
18. Khách muốn tóc trông dày hơn ở phần ngọn. Kiểu cắt nền nào hợp lý nhất?
Kiểu một độ dài giữ toàn bộ sợi tóc kết thúc ở cùng một đường, nên phần ngọn có nhiều sợi nhất và trông dày nhất. Tăng tầng cao lấy khối lượng khỏi phần dưới, tỉa thưa lấy bớt tóc, còn cắt chéo chỉ đổi đường nét. Milady dùng đúng lập luận này khi tư vấn cho tóc mảnh. Trả lời được câu này là hiểu quan hệ giữa độ dài và khối lượng.
19. Kỹ thuật cắt trượt (slide cutting) khác cắt ngang bằng kéo ở chỗ nào?
Cắt trượt cho lưỡi kéo trượt dọc theo lọn tóc, nên độ dài chuyển tiếp mượt thay vì có bậc rõ. Cắt vuông góc là cắt ngang thường, và mô tả về việc giữ kéo đứng yên hay phải dùng dao cạo đều sai. Milady xếp cắt trượt vào nhóm kỹ thuật kết thúc mềm. Kỹ thuật này đòi hỏi kéo thật sắc, nếu không nó sẽ bẻ gãy sợi tóc.
20. Vì sao không nên tỉa thưa quá gần chân tóc?
Tỉa thưa gần chân tóc để lại những sợi rất ngắn, chúng dựng lên và làm bề mặt mái tóc lởm chởm sau khi sấy. Độ xốp không cao hơn ở chân tóc, kéo không tác động tới nang và melanin không đổi khi cắt. Milady khuyến nghị giữ khoảng cách với da đầu khi tỉa thưa. Lỗi này chỉ lộ ra sau khi khách gội đầu lần đầu tại nhà.
21. Cách chuyền kéo cho đồng nghiệp sao cho an toàn là gì?
Chuyền kéo bằng cách đưa cán về phía người nhận và giữ lưỡi trong tay mình là quy tắc an toàn cơ bản với mọi vật sắc. Ném kéo là nguy hiểm, đưa lưỡi về phía người nhận đảo ngược quy tắc, còn để trên quầy không sai nhưng không phải cách chuyền. Đề cương kỳ thi của TDLR có phần về an toàn khi dùng dụng cụ. Một vết cắt vào tay đồng nghiệp cũng là một sự cố phơi nhiễm phải xử lý.
22. Bạn làm khách chảy máu nhẹ ở vành tai khi cắt tóc. Việc phải làm đầu tiên là gì?
Dừng lại, đeo găng và xử lý theo quy trình phơi nhiễm máu là bước bắt buộc, vì máu là dịch cơ thể. Lau bằng khăn của tiệm làm nhiễm bẩn khăn, giảm giá không xử lý được rủi ro sinh học, và xịt keo lên vết thương là sai hoàn toàn. Quy định vệ sinh của 16 TAC chương 83 có quy trình riêng cho tình huống chảy máu. Mọi dụng cụ dính máu phải được xử lý hoặc bỏ đi ngay sau đó.
23. Sấy tạo kiểu bằng máy sấy và lược tròn tác động lên liên kết nào?
Sấy tạo kiểu phá và tái lập liên kết hydro, nên nếp tóc giữ được cho tới khi tóc gặp nước hoặc độ ẩm cao. Liên kết disulfide chỉ bị phá bởi hóa chất, liên kết peptide giữ chuỗi keratin, còn melanin không tạo liên kết giữ hình dạng. Milady dùng sự phân biệt này để tách tạo kiểu tạm thời khỏi dịch vụ hóa chất. Nói rõ điều đó giúp khách hiểu vì sao nếp tóc không giữ được lâu.
24. Vì sao nên hướng luồng gió máy sấy xuôi theo chiều từ chân tóc ra ngọn?
Thổi xuôi từ chân ra ngọn ép vảy biểu bì nằm sát xuống, nên bề mặt sợi tóc phẳng và phản xạ ánh sáng tốt hơn. Hướng gió không quyết định tốc độ khô theo cách đó, không tác động tới nang và không ảnh hưởng tới độ bám màu. Milady mô tả kỹ thuật hướng gió này trong phần sấy tạo kiểu. Thổi ngược chiều là lý do phổ biến làm tóc xù sau khi sấy.
25. Vì sao phải dùng sản phẩm chống nhiệt trước khi dùng máy ép tóc?
Sản phẩm chống nhiệt tạo một lớp ngăn giữa bề mặt nóng và sợi tóc, làm giảm mức tổn thương chứ không xóa bỏ nó. Nó không làm máy nóng nhanh hơn, không biến nếp tóc thành vĩnh viễn và không có quy định bắt buộc như vậy. Nhãn sản phẩm ghi rõ mức nhiệt tối đa mà nó bảo vệ được. Nói đúng rằng nó giảm chứ không xóa rủi ro là cách tư vấn trung thực.
26. Tóc khách phát ra tiếng xèo và có mùi khét khi bạn đặt máy ép lên. Bạn làm gì?
Tiếng xèo và mùi khét là dấu hiệu nước trong tóc đang sôi và sợi tóc đang bị phá hủy, nên phải dừng ngay và hạ nhiệt. Ép nhanh hơn, tăng nhiệt hay xịt thêm nước đều làm tổn thương nặng thêm. Hướng dẫn của nhà sản xuất máy ép luôn yêu cầu tóc phải khô hoàn toàn. Đây là kiểu hư tổn xảy ra trong vài giây nhưng phải mất nhiều tháng để mọc lại.
27. Lô cuốn tóc (roller) có đường kính lớn cho ra kết quả gì?
Lô đường kính lớn cho sóng lớn, mềm và tạo độ phồng ở chân tóc; muốn xoăn chặt thì phải dùng lô nhỏ. Lô lớn không duỗi thẳng tóc và không gây gãy nếu cuốn đúng độ căng. Milady liên hệ trực tiếp đường kính lô với độ chặt của lọn xoăn. Chọn đường kính lô là quyết định đầu tiên của mọi kiểu tạo sóng.
28. Vì sao lọn tóc phải được cuốn đều và nằm gọn trên thân lô?
Sợi tóc gập hoặc chồng chéo trên thân lô sẽ khô ở tư thế gập và tạo ra nếp gãy thay vì một đường sóng mềm. Việc lô rơi ra, chuyện tiết kiệm điện hay màu nhuộm đều không phải lý do. Milady mô tả cách trải lọn tóc đều trên thân lô trong phần cuốn lô. Một nếp gãy do cuốn ẩu chỉ sửa được bằng cách làm ướt lại từ đầu.
29. Uốn ngón (finger waving) là kỹ thuật gì?
Uốn ngón dùng lược, ngón tay và gel định hình để tạo sóng trên tóc ướt, và nếp sóng mất khi tóc gặp nước. Máy uốn nóng, thuốc uốn hóa chất và dao cạo là ba kỹ thuật hoàn toàn khác. Đề cương kỳ thi của TDLR liệt kê uốn ngón trong phần tạo kiểu. Đây là kỹ thuật cổ điển vẫn được kiểm tra vì nó dạy cách kiểm soát hình dạng bằng tay.
30. Vì sao uốn ngón phải được làm trên tóc còn ướt?
Nước phá liên kết hydro, nhờ vậy sợi tóc mềm và có thể được đặt vào hình dạng mới rồi giữ hình đó khi khô. Tóc ướt thực ra dễ gãy hơn, độ xốp không giảm khi ướt và melanin không thay đổi. Milady giải thích toàn bộ tạo kiểu ướt bằng chính cơ chế này. Đây là điểm chung giữa uốn ngón, cuốn lô và sấy tạo kiểu.
31. Tóc giả nguyên đầu (wig) khác tóc nối một phần (hairpiece) ở điểm nào?
Tóc giả nguyên đầu phủ toàn bộ mái tóc thật, còn tóc nối chỉ thêm khối lượng hoặc độ dài vào một phần. Cả hai đều có loại tóc thật và loại sợi nhân tạo, không phân biệt theo giới tính, và cả hai đều cần chăm sóc. Đề cương kỳ thi của TDLR liệt kê cả hai trong phần dịch vụ tóc. Cách chăm sóc phụ thuộc vào chất liệu chứ không vào tên gọi.
32. Vì sao tóc giả bằng sợi nhân tạo không chịu được nhiệt cao?
Sợi nhân tạo là nhựa tổng hợp nên nhiệt cao làm nó chảy hoặc biến dạng vĩnh viễn. Nó không chứa keratin, không có lớp biểu bì như tóc thật và không hút ẩm mạnh. Nhãn sản phẩm của mỗi bộ tóc giả ghi rõ có chịu được nhiệt hay không. Một bộ tóc giả bị hỏng vì máy ép là thiệt hại không sửa được.
33. Bộ tóc giả dùng thử trong tiệm phải được xử lý ra sao giữa hai khách?
Một bộ tóc giả đã đội lên đầu người khác là vật tiếp xúc trực tiếp, nên nó phải được làm sạch và xử lý theo hướng dẫn của nhà sản xuất trước lần thử tiếp theo. Chải lại, xịt nước thơm hay coi nó không phải dụng cụ đều bỏ qua nguy cơ lây. Quy định vệ sinh của 16 TAC chương 83 áp dụng cho mọi vật chạm vào khách. Phần lót tiếp xúc với da đầu là nơi cần chú ý nhất.
34. Vì sao các đường phân vùng phải sạch và thẳng?
Sai số ở một đường phân vùng không tự triệt tiêu mà dồn lại qua từng lọn, nên kết quả cuối cùng lệch rõ. Đường phân vùng không ảnh hưởng tới cách tóc mọc, thanh tra không kiểm tra chúng, và độ bám màu phụ thuộc vào thao tác thoa thuốc. Milady nhấn mạnh chất lượng đường phân vùng ngay từ bài cắt đầu tiên. Đây là kỹ năng nhàm chán nhất nhưng cũng quyết định nhất.
35. Bạn phát hiện độ dài hai bên đầu không bằng nhau khi đã cắt gần xong. Xử lý thế nào?
Dựng lại đường dẫn rồi cân toàn bộ theo đường đó là cách duy nhất khôi phục được sự nhất quán. Cắt bớt bên dài mà không có đường dẫn sẽ tạo ra một lệch mới, đổ cho dáng đầu là né tránh, còn tỉa thưa đổi độ dày chứ không đổi độ dài. Milady mô tả cách kiểm tra độ cân bằng cách kéo hai lọn đối xứng xuống. Sửa đúng gốc mất thêm mười phút, sửa sai gốc mất cả buổi.